Meester J.B. Bernink (1878-1954)

Natuurliefhebber, onderwijzer, verzamelaar en museumdirecteur

Twente een eeuw geleden – een bijzondere mix van steden met intensieve textielindustrie omringd door dorpen en boerenerven in een afwisselend landschap van bossen, akkers en essen. In het echte buitengebied liggen de ‘woeste gronden’ waar de heide nog doorloopt vanuit Drente en Duitsland naar Noordoost Twente.

Meester Bernink 1908

Trouwfoto van Meester Bernink 1908

Hier wordt in 1878 in Denekamp Johannes Bernardus Bernink geboren. Een jongen met grote interesse voor de natuur. Eerst voor de planten en insecten dicht bij huis, later voor de vogels en zoogdieren. Ook de geologie van het landschap, gevormd door de beweging van de grote gletsjers die Noord-Europa lange tijd bedekten, fascineerde hem. Al vroeg begon hij met het verzamelen van natuurvondsten, helemaal in de stijl van de tijd. Hij maakte vlinderbakken, legde een verzameling vogeleieren aan en vormde schoolschriften om tot een herbarium van lokale inheemse planten. Het preparen van dieren leerde hij zich met behulp van literatuur zelf aan. Tijdens zijn dagelijkse wandelingen naar Oldenzaal, waar hij aan de Normaalschool de opleiding tot onderwijzer volgde, observeerde hij de veranderingen van de natuur in alle seizoenen.Zo werd zijn motto voor werk en leven gevormd: Natura Docet – de natuur onderwijst – wat hij tijdens de bijeenkomsten van de (jeugd)natuurclub ‘Klimop’ op de woensdag- en zaterdagmiddag ook in praktijk bracht. Leren door observeren.
Excursie met J.B. Bernink

Excursie met J.B. Bernink

Natuurstudie, en vooral de popularisering daarvan voor een breed publiek, nam in de beginjaren van de 20e eeuw grote stappen voorwaarts. Eli Heimans en Jacq. P. Thijsse namen daarin het voortouw. Zij beschreven de natuur in Nederland, vooral toen ook al om het belang van het behoud er van te benadrukken. Ook Bernink werd auteur voor het blad ‘De Levende Natuur’ dat door hen uitgegeven werd. Via een oproep tot het stichten van een museum voor de verzameling van Bernink ontwikkelde zich een indrukwekkend netwerk van geïnteresseerden.
Meester Bernink staand voor Natura Docet in 1922 500

Meester Bernink voor Natura Docet

Vooral dankzij de inbreng van Twentse industriëlen als de families van Heek, Scholten en Jannink kwam in 1911 het eerste museum Natura Docet tot stand bij het ouderlijk huis van Bernink. De grote belangstelling, en groeiende verzameling van Natura Docet, zette Bernink al snel aan tot het denken over uitbreiding. In 1922 opende de monumentale museumvilla aan de Oldenzaalsestraat waar zowel de collectie als de familie Bernink onderdak vond. De fondsen hiervoor waren bijeengebracht door de Vrienden van Natura Docet, wederom de bekende textielfamilies nu aangevuld met (natuur)Vrienden uit het hele land. Bernink onderhield vele contacten inzake het museumbedrijf en de studie der natuur. Heimans en Thijsse waren geregeld zijn gasten evenals een grote groep hoogleraren en studenten van de Universiteiten van Amsterdam en Leiden.
Ansichtkaart Denekamp 500

Ansichtkaart Denekamp

Door de faam van Bernink en zijn museum kreeg Twente bekendheid als vakantiebestemming. Bernink was zelfs voorzitter van de eerste VVV in het gebied. Daarnaast bleef hij onderwijzer in Denekamp en voedde hij zo de interesse voor de natuur van een grote groep Twentenaren en hun families die hem in warme herinnering houden. In 1954 overleed Meester Bernink.
 Heleen Bernink- vanaf 1955 directeur van Natura Docet
Heleen Bernink – vanaf 1955 directeur van
Natura Docet
Bernink’s’ dochter Heleen (1912-1996), eveneens onderwijzer, nam het directoraat van Natura Docet van hem over. Befaamd zijn haar bezoeken aan Twentse basisscholen, met een Daf volgeladen met opgezette vogels, skeletten, stenen en fossielen. Zo zette zij een familietraditie voort die tot op de dag van vandaag zijn weerklank vindt in Natura Docet Wonderryck Twente.